22.12.2018

Milica Kankaraš, prva diplomirana harfistkinja u Crnoj Gori: O muzici odlučuju oni koji se u nju ne razumiju!

" Neko je u Muzičkom centru Crne Gore iz samo njemu znanih razloga donio poražavajuću odluku da harfista ne bude stalno zaposlen kao član orkestra iako postojim ja kao školovani harfista i odsjek za harfu sa osamnaest učenika" , kaže za Krug mladih Milica Kankaraš, prva diplomirana harfistkinja u Crnoj Gori.

 

Razgovarala: Jovana Jagetić

Sa 14 godina Milica Kankaraš je upisala srednju muzičku školu “Vasa Pavić”, na odsjeku za klavir, i tada prvi put bila u prilici da čuje uživo harfu. Bio je to trenutak kada je odlučila da se posveti ovom muzičkom instrumentu. Sa 17 godina upisala je harfu na Fakultetu muzičke umetnosti u Beogradu, gdje je diplomirala 2013. godine.  Kao student nastupala je na devetom i desetom Međunarodnom festivalu harfe. Prvi solistički koncert je održala u Podgorici februara 2011. godine u Centru savremene umjetnosti. Danas radi kao profesorica i taj posao doživljava kao posebno iskustvo i priliku da svakog dana nauči nešto novo.

 

Prva ste diplomirana harfistkinja u Crnoj Gori. Da li Crnoj Gori treba harfa?

 

Harfa je zahtjevan instrument za čije sviranje je pored muzičkih sposobnosti neophodna i dobra fizička koordinacija. U današnje vrijeme kada ljudi žele da sve bude jednostavno poput klika na tabletu ili telefonu, posvećivanje bilo čemu što iziskuje cijelog čovjeka je nemoguća misija.

 

Na putu da postanem harfistkinja imala sam pravu podršku samo od najuže porodice i nekoliko profesora. Ministarstva prosvjete i kulture nijesu reagovala na preporuke profesorice Milice Barić koje je slala kada sam tek počela sa časovima harfe jer su o tome odlučivali oni koji se u muziku ne razumiju.

 

Pitanje da li je Crnoj Gori potrebna harfa postavio je i vaš sugrađanin prof.dr Predrag Zenović u svojoj knjizi ’’Saglasja’’. Žalosno, ali neko je u Muzičkom centru Crne Gore iz samo njemu znanih razloga donio poražavajuću odluku da harfista ne bude stalno zaposlen kao član orkestra iako postojim ja kao školovani harfista i odsjek za harfu sa osamnaest učenika. Uz to Crnogorski simfonijski orkestar posjeduje kvalitetnu i skupocjenu harfu.

 

Kakvo je stanje u Crnoj Gori, kada je u pitanju muzička umjetnost? Da li se u dovoljnoj mjeri i na adekvatan način ulaže u mlade talente?

 

Ratimir Martinović sa svojim timom vodi Don Brankove dane muzike i posao koji oni obavljaju je na najvišem nivou i za svaku pohvalu. Mladi imaju mogućnost da čuju najveće muzičare svijeta u Kotoru dok je učenicima muzičkih škola omogućeno da se usavršavaju na seminarima kod izuzetnih muzičara te da nastupaju. Potpuna suprotnost Kotoru je, nažalost, Podgorica jer se u Podgorici samo povremeno može čuti kvalitetan koncert i vrlo malo pažnje se posvećuje mladima. Problem u Podgorici je sistemske prirode i glavna kočnica muzičkog razvoja je upravo Muzički centar odnosno neki pojedinci iz rukovodstva. Međutim, ako novi direktor Muzičkog centra postane neko poput Ratimira Martinovića ili Romana Simovića moguće je da ćemo, bez preuveličavanja, doživjeti preporod muzičke kulture na nacionalnom nivou.

 

Jedno vrijeme ste nastupali u sastavu Crnogorskog simfonijskog orkestra. Po čemu  pamtite taj period života? 

 

Bila sam gostujući član Crnogorskog simfonijskog orkestra od 2013-e do 2016-e. Kao pozitivno iskustvo bih izdvojila saradnju sa nekoliko inostranih, gostujućih dirigenata kao što su Šapovalov, Tajmer i Suđić jer je jedino pod njihovom dirigentskom palicom Crnogorski simfonijski orkestar zvučao kao simfonijski orkestar u pravom smislu te riječi. Pod dirigentskom palicom Grigorija Kraska, starog violiniste koji ne umije da diriguje profesionalno, naš orkestar ne zvuči ni približno kvalitetno jer Krasko ne umije da pravilno vodi orkestar. Međutim, iako nije školovan za dirigenta postavljen je od strane Muzičkog centra na tu poziciju iako u Podgorici živi Irena Vuković, žena koja je diplomirala orkestarsko dirigovanje kod čuvenog Julija Marića. Nažalost, nekim muškarcima u Crnoj Gori ne odgovara da žena bude dirigent jer imaju vrlo zabrinjavajuće predrasude prema ženi kao dirigentu. Inače, ne volim da se sjećam tog perioda jer sam doživjela da bolji tretman u orkestru imaju stranci, iako sam domaći državljanin i sve svoje obaveze sam ispunjavala profesionalno tj. sve koncerte sam odsvirala čak i u nemogućim situacijama kada je od mene traženo da sviram djela za dvije harfe i orkestar. Tada sam morala da radim aranžmane, za koje nijesam bila plaćena, jer mi poštovanje prema kompozitorima i profesionalna etika nijesu dozvoljavali da ijedna nota bude izostavljena iako na sceni nije bila druga harfa.

 

 

Koje su Vam prve uspomene vezane za harfu? Kada ste shvatili da Vas privlači baš taj instrument?

 

Majka je često preko gramofona puštala ploče klasične muzike a jedna od njenih omiljenih kompozija je Debisijevo "More"’ koja je pisana za orkestar u čijem sastavu se nalaze dvije harfe. S druge strane otac mi je, pored ostalog, čitao grčke mitove tako da me mit o Orfeju u kombinaciji sa impresionističkim djelima inspirisao da već kao dijete od tri-četiri godine poželim da sviram harfu.

 

Da li je bilo teško upisati harfu na Muzičkoj akademiji u Beogradu?

 

S obzirom da u Crnoj Gori nije postojao odsjek za harfu, upisala sam u nižoj muzičkoj školi klavir sa namjerom da steknem dobru tehniku da bih, kada se stvore uslovi za to, mogla brže savladati umjetnost sviranja harfe. Sa nepunih 14 godina sam upisala srednju muzičku školu ’’Vasa Pavić’’ na odsjeku za klavir i tada sam prvi put uživo čula harfu, zahvaljujući mojoj majci koja je imala sluha za moju upornu želju da se bavim ovim instrumentom. Ona je uspostavila kontakt sa profesoricom Milicom Barić, osnivačem i predsjednicom Udruženja harfista i prijatelja harfe Srbije. Profesorica Barić me je primila kao svog učenika i za svega tri ipo godine pripreme sam uspjela da dostignem akademski nivo i upišem fakultet. Postala sam prvi student u istoriji Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu koji je jedan instrument završio zvanično u srednjoj školi (klavir) a sa visokim ocjenama upisao studije harfe.

 

Po čemu pamtite period Vašeg studiranja u Beogradu?

 

Moje studije su bile ispunjene brojnim divnim trenucima i svaki dan je bio vrlo sadržajan. Na fakultet sam dolazila u 8h ujutro da vježbam, pohađam predavanja, učim, a uveče sam uglavnom odlazila na koncerte i predstave u Jugoslovenskom dramskom pozorištu, koje se nalazi u neposrednoj blizini fakulteta. Tokom studija sam učestvovala na brojnim koncertima od kojih izdvajam učešće na Međunarodnom festivalu harfe i na Festivalu Univerziteta Umetnosti. Osjećam veliku zahvalnost prema svim profesorima čiji sam student bila jer sam zahvaljujući njima mnogo naučila o muzici. Diplomirala sam u 21-oj godini sa visokim prosjekom. Imala sam i čast da kao predstavnik mog odsjeka budem zvanica bala na Belom dvoru koji godišnje organizuje kraljevska porodica Karađorđević za najbolje studente.

 

 

Koje sposobnosti harfa razvija kod mladih ljudi i po čemu je specifična u odnosu na druge instrumente?

 

Prije svega, sviranje muzičkog instrumenta je jedina aktivnost koja aktivira čitav mozak i danas su dostupne studije koje pokazuju da bavljenje muzikom od najranijeg uzrasta dovodi do većeg IQ-a i da podstiče razvoj hipotalamusa. Kada je u pitanju harfa, o specifičnosti ovog instrumenta bi se mogli ispuniti tomovi, ali ću probati da, koliko je to moguće, ukratko iznesem neke ključne informacije. Harfa spada u jedan od najstarijih instrumenata jer su prve harfe stare oko pet hiljada godina. Njene preteče: liru, jal (yazh), angularnu harfu nalazimo kod antičkih civilizacija (Egipat, Asirija, Mesopotamija, Indija, Kina, Grčka...). Kelti su stvorili posebnu vrstu harfe koja je postala nacionalni simbol Irske. Modernu, pedalnu harfu je u 19.vijeku konstruisao francuski graditelj instrumenata Sebastijan Erar. Za razliku od keltske harfe koja je dijatonski instrument (ograničen broj tonaliteta) i na kojoj se visina tona mijenja manuelnom upotrebom tzv.kukica, pedalna harfa je hromatski instrument sastavljen od oko dvije hiljade djelova zbog kompleksnosti pedalnog mehanizma.

 

Jeste li se pronašli u ulozi profesorice? 

 

Ne doživljavam sebe kao profesora u klasičnom smislu te riječi jer sam mnogo naučila i svakog dana učim od svojih učenika. Osjećam veliku radost što prolazim kroz to iskustvo. Prema tome, moji časovi su više razmjena znanja. Teško je objasniti to nekome ko nema želju da radi sa đecom ili ko je u prosvjeti da bi ’’odradio’’ časove.

Ako želiš da naučiš više o novinarstvu

Prijavi se za učešće u radionici

Kontakt