24.03.2020

Znamenite ličnosti i zanimljivosti iz Budve

 

Priredio: Miloš Boreta 

·  Špiro Bocarić, rođen u Budvi 1876. godine, bio je slikar, naučni radnik i publicista. Završio je građansku školu u rodnom mjestu, i sa 11 godina počeo da se interesuje za umjetnost. Bio je on slikar, te dugogodišnji upravnik Muzeja Vrbaske banovine u Banjoj Luci i jedan od začetnika filmske produkcije u ovom dijelu Republike Srpske. Uporedo sa slikarstvom zanimao se za etnografiju, numizmatiku, paleontologiju, minerologiju, a posebno filografiju. Prve pouke iz slikarstva dobio je u djetinjstvu od starijeg brata Anastasa, tada studenta umjetničke akademije u Grčkoj.

 

Kada je završio 6. razred Građanske škole otišao je kod brata Atanasa na Cetinje. Tu je upoznao ruskog profesora Vasilija Sokolova, koji će mu dati veliku podršku. Tako je Špiro preslikavao neke slike, uz profesorov nadzor. Bili su to umjetnički prizori iz Mletaka (Venecije), koji su dobro preslikani i bili primijećeni. Mladić je uspio da proda dva rada, a kupci su bili Bačvani u crnogorskom podanstvu: dr Simonović knjažev ljekar kao i slavni pjesnik dr Laza Kostić. Kostić je pokušao ali bez uspjeha, da mladom umjetniku obezbijedi stipendiju od manastira Krušedola. Sa bratom Atanasom se zatim odselio u Zagreb, gdje su zajedno proveli dvije i po godine. Iz Zagreba se uputio u "Mletke", da studira slikarstvo, ali se nije mogao odmah upisati. Proveo je najprije godinu dana u ateljeu poznatog italijanskog "teoretičara i estetičara" prof. Rinaldija. Radom u tom ateljeu stekao je pravo da se može upisati na studije, što je i uspio položivši dva ispita.

 

Školovao se zatim Špiro u Veneciji na tamošnjoj akademiji - "Kraljevskom zavodu za lijepe vještine". Dok je usavršavao dar za slikarstvo zlopatio se radeći karikature za tamošnje šaljive listove ili ukrašavanjem zidova "kabarea". Uspio je mladić da prođe Italiju, posjeti gradove sa njihovim umetničkim blagom i tako stekne bolji ukus. Smatran je za izvrsnog portretistu, predstavnika Mletačke škole (slikanja). Portreti su mu se odlikovali izvanrednom prirodnošću. Sa druge strane njegov ikonopis pokazuje pripadnost Florentinskoj školi.

 

Mlađi Bocarić se 1897. godine, nastanio u Sarajevu, gde se bavi slikarstvom, u uskom krugu prijatelja. Bocarić je imao u stvari ikonopisačku firmu u Sarajevu, koja je nudila svoje ikone. Reklamirao se slikar 1900. godine u "Srpskom sionu" kao: "Špiro Bocarić, akademski slikar, Sarajevo, Hrgić ulica broj 26." Radi izrade portreta odlazio je nekoliko puta u Mostar. Do 1902. godine završio je ikonostase u nekoliko bosanskih seoskih crkava. Bilo je to pravoslavnim hramovima u Nišićima, Jelovcu i Pribiniću. Godine 1903. Špiro je postao urednik novog sarajevskog mjesečnog dječijeg lista “Ilustrovani Mali Svijet". List nije imao uspjeha jer je dao samo tri broja. Završio je umjetnik 1905. godine ikonostas za novu pravoslavnu crkvu u Drnjači. Od 1897. do 1914. godine živio je on u Sarajevu, a potom, do kraja svog života u Banjoj Luci. Živeći u Banjaluci Bocarić se bavio i politikom; bio je član Pribićevićeve "Samostalne demokratske stranke" (1926).

 

Njegov društveni uspon krenuo je uzlaznom linijom od Šestojanuarske diktature. Špiro je bio direktor Narodnog muzeja u Banjaluci od osnivanja 1930. godine do Drugog svjetskog rata (1941). Odlikovan je 1940. godine Ordenom Sv. Save IV reda zbog zasluga kao direktor banjalučkog banovinskog muzeja. Ubijen je Spiridon Bocarić i bačen u Šaranovu jamu (u logoru Jadovno) kod Gospića 19. jula 1041. godine od strane ustaša.

 

(Izvor: Vikipedija, slobodna enciklopedija)

 

       

        Djevojka na Vrbasu u Gornjem Šeheru, ulje na platnu

 

       

        Pred imaretom, ulje na platnu

 

 (Slike preuzete iz kataloga štampanog povodom izložbe u Modernoj galeriji u Budvi)

 

·       Filip Kovačević, po kome danas jedna od ulica u Budvi nosi ime, bio je prvi državni bibliotekar u Crnoj Gori i izrazito rodoljubivi pjesnik iz Budve. Izradio je pravila za uređenje biblioteke, glavni i specijalni katalog i prve štampane kataloške listiće. Time je postavio osnove za primjenu, u to vrijeme savremenih metoda rada u ovoj oblasti u Crnoj Gori. (1899.)

 

Nacionalna biblioteka Crne Gore

 

·       Spomenik u centru gradskog parka, posvećen Stefanu Mitrovom Ljubiši, djelo je slovenačkog vajara Lojze Dolinara.

 

Spomenik u centru gradskog parka

 

·       Dnevnik ,,Budvanski anali“, najvažniji rad Antuna Kojovića, neprestano je vođen od 1796. do 1842. godine. Autor je bilježio sve događaje i promjene koje su se zbivale u Budvi i okolini i koje je doživio i posmatrao kao očevidac.

 

 

·       Lazaret u Petrovcu je najstarija sanitarna zgrada u ovome kraju. Služio je uglavnom za smještaj bolesnika za vrijeme epidemija i za karantin. Sagradili su ga Mlečani, u XVI vijeku. Sačuvane su samo zidine tog Lazareta.

 

Lazaret u Petrovcu

 

·       Svjetski avanturista i pisac Stjepan Zanović rodio se u Budvi 1751. godine, u kući koja se nalazi u Njegoševoj ulici u Starom gradu.

Stjepan Zanović

 

·       Na velikom potoku, koji protiče kroz selo Bečići, mogu se vidjeti ostaci sedam starih vodenica, koje su bile svojina Stevana Štiljanovića, posljednjeg paštrovskog kneza i posljednjeg srpskog despota.

 

Bečići nekad ( Fotografija: FB stranica Stare fotografije Budve)

 

Podaci preuzeti iz knjige ,,Budva - Sveti Stefan - Petrovac“ dr Miroslava Luketića

 

 

Ako želiš da naučiš više o novinarstvu

Prijavi se za učešće u radionici

Kontakt